II edycja Forum odbyła się 20 listopada 2025 r. w siedzibie Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce przy ul. Jasnej 14/16A, w Warszawie. Wydarzenie miało formułę okrągłego stołu z równym udziałem wszystkich uczestników – ze strony publicznej i przedstawicieli rynku. Dyskusja poświęcona była problemowi gold-platingu – nadtranspozycji prawa europejskiego.

Problem gold-platingu podejmowany jest tak przez partie koalicji rządowej, podmioty ją wspierające jak inicjatywa SprawadzaMY, jak i opozycję. Z inicjatywy SprawdzaMY wprowadzony został w ostatnich miesiącach szereg instrukcji oraz dokumentów wewnętrznych administracji rządowej mających na celu ograniczyć nadtranspozycję.

Wśród panelistów zabierających głos w dyskusji znaleźli się prof. Robert Grzeszczak prof. Artur Nowak-Far, prof. Marta Witkowska, prof. Jarosław Szczepański. Akademicy zgodnie podnosili, że co do zasady gold-plating jest zjawiskiem negatywnym w swej istocie. Gdyby gdziekolwiek miał być dopuszczany to jedynie w zakresie zwiększania uprawnień jednostek, nie zaś w obszarze gospodarczym. Podkreślali, że transpozycja prawa UE służy ujednoliceniu przepisów obowiązujących we wspólnocie, nie może zaś być okazją do doregulowania wybranych obszarów życia gospodarczego niejako „na koszt instytucji UE” przez rządy narodowe. W tym zakresie zgodni byli z przedstawicielami administracji, którzy ideę UE+0 forsowaną przez inicjatywę SprawdzaMY Rafała Brzoski zestawiali z ideą UE minus 27. Miałaby ona oznaczać, że 27 porządków krajowych zastępowanych jest jednym, będącym zazwyczaj najmniejszym wspólnym mianownikiem. 

Głos urzędników z polskich ministerstw był zbieżny z oczekiwaniami Komisji Europejskiej, której przedstawiciele wskazywali na problem z nadtranspozycją, której konsekwencje polityczne rządy narodowe niejako przerzucają na instytucje europejskie, twierdząc, że kolejne obciążenia wynikają z prawa ponadnarodowego. Przedstawiciele instytucji europejskich, podkreślali również, że obecnie podstawą regulacji europejskiej jest zasada one in one out (jedne za jeden), co ma w sposób istotny przyczynić się do deregulacji. Tymczasem praktyka rządów, w tym rządu polskiego, który często przy okazji kolejnych procesów transpozycji dyrektyw jak choćby NIS2 zwiększają zakres regulacji ponad wymagany standard europejski. W ten sposób nie tylko przyczyniają się do zmniejszenia konkurencyjności polskiej gospodarki – co zgodnie podnosili przedstawiciele organizacji pracodawców, kancelarii prawnych jak i akademicy, ale również niweczą w dużej mierze proces tworzenia jednolitego rynku z jednolitymi regulacjami.

Konkluzje II Forum Implementacji Prawa Europejskiego to w istocie zespół postulatów związanych z ideę UE+0. Prawo powinno być transponowane jeden do jednego, na poziomie standardu minimum określonego przez instytucje europejskie. Tylko taka procedura pozwoli na szybką transpozycję (na czym zależy Komisji Europejskiej), utrzymać konkurencyjność polskiej gospodarki na jednolitym rynku (na czym powinno zależeć nam wszystkim) oraz ograniczyć zakres regulacji krępujący działania Polaków w naszym pędzie ku innowacyjności w coraz bardziej niepewnym świecie.

Agenda

1. Sesja dotycząca problemów procesowych (start 13:00)
a. Nadtranspozycja jako wyzwanie dla instytucji europejskich
b. Nadtranspozycja a deregulacja
c Transpozycja w formule UE+0
d. Transpozycja na tle porównawczym

2. Sesja dotycząca problemów instytucjonalnych (start 14:45)
a. Rola KPRM, RM i Ministerstw w kreowaniu zmian w procesie transpozycji
b. Miejsce uregulowania procesu transpozycji (Rozporządzenie-Ustawa-Konstytucja)
c. Rola KE w nadzorze nad procesem transpozycji

Kontekst

Od momentu włączenia Polski do struktur Wspólnot Europejskich coraz większy ciężar w zakresie stanowienia prawa przenoszony jest z poziomu krajowego na poziom ponadnarodowy. Prawo pochodne (dyrektywy, rozporządzenia, decyzje) stało się istotnym elementem krajowego porządku prawnego. Problem transpozycji i implementacji prawa, skonsumowania przepisów prawnych wydanych przez instytucje europejskie poprzez wydanie odpowiedniej rangi aktu krajowego, zauważalny jest nie tylko w Polsce i pozostaje w głównym nurcie rozważań dotyczących jakości legislacji w Europie. II Forum Implementacji podejmuję szczegółowy problem w tym obszarze: gold-plating i związaną z nim nadregulację.

Założenia

Forum organizowane jest w odpowiedzi na wyzwanie stawiane przez obowiązek implementacji rosnącej liczby aktów unijnego prawa pochodnego. Od przystąpienia Polski do Wspólnot Europejskich obserwujemy wzrost liczby aktów nieimplementowanych na czas. Problem ten ma wymiar ponadnarodowy – tj. dotyka również pozostałe państwa Unii.

Forum ma ambicje stać się platformą wymiany idei, doświadczeń i praktyki pomiędzy instytucjami rządowymi, środowiskiem akademickim oraz praktykami prawa i administracji (w tym struktur europejskich). W trakcie wydarzenia podjęte zostaną kwestie dotyczące sposobu i zakresu implementacji oraz dobrych praktyk w tym zakresie.

Opóźnienia w implementacji prawa unijnego już od dekad są przedmiotem rozpraw przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który swoją praktyką wyprowadził z traktatów szereg instytucji pozwalajacych na bezpośrednie stosowanie prawa pochodnego bez jego prawidłowej implementacji w kraju. Instytucje takie jak skutek wertykalny, czy horyzontalny aktów pochodnych, choć przyczyniają się do harmonizacji i spójności systemu prawa europejskiego to jednak mogą godzić w interes narodowy. Dopiero implementacja, tj. przełożenie (zazwyczaj) bardziej ogólnych i kierunkowych norm wpisanych w akt europejski na szczegółowy i bardziej konkretny język ustawy krajowej pozwala na zabezpieczenie nie tylko prawidłowości procesu harmonizacji i ujednolicania systemu normatywnego UE, ale również zabezpieczenie interesu krajowego.

Uczestnicy

Mając powyższe na uwadze, chcielibyśmy zaprosić przedstawicieli instytucji publicznych, ośrodków akademickich oraz praktyków do udziału w Forum Implementacji Prawa Unijnego. W trakcie wydarzenia chcielibyśmy, w gronie ekspertów, wypracować standardy implementacji prawa pochodnego. W szczególności wskazać na praktyczne rozwiązania, które mogłyby obniżyć poziom braku implementacji do poziomu poniżej 1% aktów wydanych przez instytucje UE. Naszym celem jest wspomożenie instytucji państwa w celu optymalizacji procesów prawodawczych, w zakresie w jakim występuje w nich element unijny.

Organizatorzy